Strona główna / Bez kategorii / Parafia w Graboszewie

Parafia w Graboszewie

Kościół parafialny nosił wezwanie Św. Katarzyny i Św. Małgorzaty. Prawo patronatu i prezenty, czyli wystawiania kandydatów na wakujące probostwo mieli właściciele wsi.

Jednym z pierwszych znanych proboszczów graboszewskich był Dzierżsław, syn Michała Bardzkiego, dziedzica tej wsi, wymieniony w 1433 i poświadczony na tej godności do 1439 r. Następnie został plebanem w Krobi i był zarządcą arcybiskupiego zamku w Opatówku koło Kalisza [KDW X, nr 1480 i przyp. 4; Roty II, nr 1239]. Parafia została wzmiankowana również w 1443, co świadczy, że erygowano ją wcześniej. Tego roku pleban Stanisław prowadził spór z dziedzicem Mikołajem.
Konsystorz nakazał, aby strony się ugodziły biorąc sobie arbitrów. Plebana miał reprezentować jeden z prałatów, a dziedzica wojewoda poznański. Do ugody miało dojść pomiędzy dniami Św. Jakuba a Św. Bartłomieja i gdyby zwaśnieni nie doszli do kompromisu mieli zapłacić po 100 grzywien.
Kościół w Graboszewie miał rzekomo istnieć już w 1353 r., o czym miał świadczyć nie zachowany napis.
Data budowy kościoła nie jest jednak znana. Do świątyni od strony południowej przylega kaplica pod wezwaniem Izydora Oracza.
Liber beneficiorum archidioecesis gnesnensis Jana Łaskiego z początku XVI w. podaje, że plebanem był Mikołaj z Graboszewa, pochodzący z rodziny właścicieli wsi – syn dziedzica. W granicach parafii graboszewskiej leżały:
Chwalibogowo, Młodziejowice, Krępkowo, Uścięcin, Kościanki oraz zaginiona osada o tej samej nazwie.
Do uposażenia plebana należała rola położona przy drodze do Słupcy, ogrody, las Lubień i inne dochody, daniny świadczone w naturaliach. Pewne dochody płynęły z Mielżyna, który był także wsią parafialną. Były to dochody z dziesięciny uiszczanej w pieniądzu.
Później do parafii włączono nowo powstałe wsie: Chwalibogowskie Holędry, Mały Folwark Graboszewski, Wielki Folwark Graboszewski.
Z 1475 r. pochodzi wiadomość o konflikcie pomiędzy plebanem graboszewskim Janem Jurczyńskim a Janem, dziedzicem Strzałkowa, którzy procesowali się o granice ról plebańskich i gruntów strzałkowskich. Arbitrami byli:
Jakub z Sienna, późniejszy arcybiskup gnieźnieński, Piotr z Pniew, oficjał oraz Władysław Głębocki. Zwaśnione strony miały dojść do porozumienia, w przeciwnym razie miałyby zapłacić karę 500 dukatów [LBG I, s. 314 – 317].
Wizytacja Wincentego a Seve z początku XVII w. podaje, że przy świątyni istniała plebania, dom wikariuszy.
Proboszczem był Leonard z Wielunia, prezentowany w 1603 r. w dniu 6 VII i potwierdzony 13 VII tr. Godność objął po Stanisławie Żerkowskim (?). Wieś należała do Hieronima Gostomskiego [AAG, AKonGn. E 40, k. 334 v n.].
Adam Leśniewski wizytując tutejszy kościół stwierdził, że jego dochody są zabezpieczone zapisem Stanisława Tomickiego w formie czynszu od sumy 500 fl. Pleban pobierał dziesięciny w wysokości 14 gr od kmieci.
Proboszcz Adam Goleński był mianowany 26 IX 1632 r. i sprawował opiekę nad blisko 300 katolikami. We wsi istniała szkoła [AAG, AKonGn. 2 b, s. 360 n.].
Według wizytacji Świętosława Strzałkowskiego z 1639 r. proboszczem był Adam Gałowski (Galowski), prezentowany przez właściciela Stanisława Tomickiego [AAG, AKonGn. E 3, k. 17].
Opis zachowany w wizytacji z lat 1697/1699 podaje, ze właścicielem był Franciszek Kaczkowski. Proboszczem po rezygnacji Jana Analewicza został Jakub (Trunecki?), zatwierdzony 25 I 1685 r.
Dochody kościoła pochodziły z zapisu 3000 fl w 1678 r., legatu plebana Jakub Truneckiego również z 1678 r.
Przy kościele istniała szkoła, w której nauczał organista [AAG, AKon.Gn. E 6, k. 225-228v].
Wizytacja z 1727 r. podaje, że wieś była podzielona na działy Józefa Goślińskiego, syna zmarłego Wawrzyńca i Marcina Malczewskiego, w którym znajdował się kościół parafialny pod wezwaniem Św. Małgorzaty. Plebanem był Stanisław Cichorski, ustanowiony w 1711 r. z prezenty Wawrzyńca Goślińskiego i Jana Powabskiego(?). W kościele znajdowały się cztery ołtarze, kaplica Św. Izydora (Oracza). Zapisy: 1000 fl przez Krzysztofa z Bużenina
Mniszewskiego z 1678 r., Gaspara Młodziejowskiego z 1658 r. w wysokości 200 fl. Przy kościele istniały: plebania, zrujnowany szpital [AAG, AKonGn. E 15, k. 973 n.].
Proboszczem po Janie Analewiczu, który zrezygnował, został Franciszek Kaczkowski, mianowany 25 I 1685 r.
Krótko przed jego wstąpieniem na parafię dokonano zapisu 3000 fl na organy kościelne. Sumę tę podarował dziedzic Graboszewa Jakub Tomicki. Przy kościele istniała szkoła, organistówka i szpital (xenodochium) [AAG E 6, k. 225 n.].
Zachowany w Graboszewie kompleks zabudowań parafialnych obejmuje drewniany kościół, proboszczówkę, kaplicę cmentarną. Do świątyni od jednej strony przylega nekropolia, gdzie znajdują się mogiły z XIX w.

ody>