Drugi rozbiór Rzeczypospolitej

Dnia 23 stycznia 1793 roku Rosja i Prusy dokonały drugiego rozbioru Rzeczypospolitej.

Wielkopolska a z nią Słupca dostały się pod panowanie pruskie, które trwać miało do roku 1806. Miasto znalazło się w departamencie poznańskim i weszło w skład powiatu pyzderskiego. W rok po drugim rozbiorze Polski wybuchło zbrojne powstanie (znane pod nazwą insurekcji kościuszkowskiej). Powstanie nie objęło jednak w pierwszej fazie Wielkopolski. Dopiero 12 czerwca 1794 roku ukazała się odezwa Rady Najwyższej Narodowej wzywająca prowincje Wielkopolski do powstania. Organizatorem powstania w powiatach pyzderskim i konińskim był płk Franciszek Ksawery Dąbrowski, który wraz z powstańcami z tych terenów odniósł spore sukcesy w walkach z Prusakami, wyzwalając min. Konin. We wrześniu Słupca stała się ze względu na swoje położenie punktem koncentracji wojsk powstańczych z województw: kaliskiego, łężyckiego, kujawskiego, poznańskiego i gnieźnieńskiego, które później ruszyły na północ docierając do Gniezna. Działania militarne, które przeniosły się w okolice Bydgoszczy, powróciły do Słupcy w drugiej połowie października 1794 roku. Tym razem pojawiły się w mieście oddziały pruskie, ścigające korpus Dąbrowskiego. W listopadzie nastąpił kres insurekcji kościuszkowskiej. Po stłumieniu powstania Prusacy przystąpili do podporządkowywania miast władzy państwowej. Przeprowadzono reorganizację całej administracji państwowej, a wprowadzane w życie reformy przybrały na sile, zwłaszcza po trzecim rozbiorze. Z ziem zajętych w roku 1793 władze pruskie utworzyły nową prowincję, tak zwane Prusy Południowe. Dzięki ożywionej działalności władz pruskich Słupca przeżywała, na początku XIX wieku krótkotrwały okres świetności. W 1800 roku liczyła 1778 mieszkańców i należała do ważniejszych miast Prus Południowych. Okres panowania pruskiego zakończył się jesienią 1806 roku kiedy to wybuchła wojna francusko-pruska. Zakończyła się ona latem 1807 roku traktatem w Tylży. Na podstawie jego postanowień z ziem, należących głównie do nabytków pruskich z lat 1793-1795, utworzono Księstwo Warszawskie. Okres pokoju dla nowo utworzonego Księstwa był krótkotrwały. W kwietniu 1809 roku doszło ponownie do wojny, tym razem między Francją i Austrią, a w czerwcu 1812 roku Księstwo stało się głównym terenem przemarszu armii francuskiej idącej na podbój Rosji. Na przełomie 1812 i 1813 roku na tereny Księstwa wkroczyły ocalałe z pogromu resztki armii napoleońskiej. W pościgu za nimi w granice Księstwa wkroczyła zwycięska armia rosyjska, która 12 lutego 1813 roku zajęła Poznań, a tej samej nocy Kalisz. Departament kaliski, a z nim i Słupca z okolicą dostały się pod panowanie rosyjskie, które trwać miało z górą cały wiek. We wrześniu 1814 roku rozpoczął w Wiedniu obrady kongres, mający na celu zaprowadzenie nowego porządku w Europie. Tereny dzisiejszego powiatu słupeckiego odczuły silnie postanowienia traktatu. Zachodnia część powiatu przypadła Prusom, wschodnia natomiast ze Słupcą znalazła się w granicach Królestwa Polskiego. Warunki geopolityczne, w jakich znalazło się miasto odbiło się niekorzystnie na dalszym jego rozwoju. Wytyczenie granicy o pół mili od Słupcy spowodowało, że stała się ona jednym z najdalej wysuniętych na zachód miast ziemi kaliskiej, odciętym kordonem granicznym od pozostałych ziem Wielkopolski. Dzieliły ją znaczne odległości od większych miast i ośrodków administracyjnych. W tych czasach Słupca była miastem biednym, nie posiadała żadnych folwarków, wsi czy lasów, przynoszących zazwyczaj znaczne dochody. Trudności materialne przeżywali również mieszkańcy. Szczególnie uciążliwy był kwaterunek oficera i dziesięciu kozaków ze straży granicznej, wraz z utrzymanie ich koni. Oprócz tego mieszkańcy Słupcy obowiązani byli do świadczeń na utrzymanie szkoły, przytułku dla chorych, utrzymania kościoła i uiszczania opłat za różnorodne posługi religijne. W latach 1831-1863, po upadku powstania listopadowego rozpoczął się okres represji i przyspieszonej rusyfikacji Królestwa Polskiego. Słupca była wtedy nic nieznaczącym małym miasteczkiem.