Do Muzeum Narodowego w Warszawie powróciły dwa rysunki Adolfa Kozarskiego, które zaginęły w czasie II wojny światowej. Medialne relacje z tego wydarzenia szybko dotarły do Zagórowa i wzbudziły spore zainteresowanie jego mieszkańców, bowiem jednym z odzyskanych dzieł był „Widok części Zagórowa od strony północy” (drugim – „Uliczka żydowska w Lipnie”).
Oba rysunki odnalazła w 2019 roku na terenie Stanów Zjednoczonych fundacja The Monuments Men. Znajdowały się one w posiadaniu rodziny zmarłego oficera armii amerykańskiej, który przywiózł je do domu jako pamiątkę wojennych doświadczeń i służby wojskowej w Europie. Fundacja The Monuments Men popularyzuje na terenie Stanów Zjednoczonych wiedzę o hitlerowskiej grabieży dzieł sztuki w czasie II wojny światowej. Jej nazwa i działania nawiązują do grupy Monuments Men złożonej z około 350 kobiet i mężczyzn z 13 krajów, którzy zgłosili się na ochotnika do służby w powołanej w 1943 roku Sekcji Zabytków, Dzieł Sztuki i Archiwów MFAA (Monument, Fine Arts and Archives). 3 listopada 2021 w Konsulacie Generalnym RP w Nowym Jorku odbyła się uroczystość przekazania odzyskanych obiektów stronie polskiej. 8 listopada 2021 w Muzeum Narodowym w Warszawie rysunki Adolfa Kozarskiego oficjalnie przekazano do macierzystych zbiorów w obecności premiera Piotra Glińskiego, Roberta M. Edsela z fundacji The Monuments Men, attaché kulturalnego Ambasady USA w Polsce, pracowników Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz pracowników Muzeum Narodowego w Warszawie. Tuż po tym wydarzeniu redaktor naczelna strony internetowej : „Zagórów – miejsce z historią” – Katarzyna Połom zwróciła się z prośbą do Muzeum Narodowego w Warszawie o udostępnienie kopii rysunków i otrzymała je dzięki uprzejmości pani Anny Grochali, Kustosz Gabinetu Rycin i Rysunków oraz pani Ady Bielikowskiej z Działu Digitalizacji i Dokumentacji Wizualnej Muzeum Narodowego w Warszawie.
– Uznałam, że dla Zagórowa to ważne – wyjaśnia redaktorka „Miejsca z Historią”.
To właśnie ona na historycznej stronie Zagórowa umieściła również szersze informacje o tym cennym zbiorze. Przy okazji rozmowy z pracownikami muzeum dowiedziała się więcej o kolejnym zagórowskim akcencie w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. W Gabinecie Rycin i Rysunków znajduje się bowiem jeszcze jedna praca Adolfa Kozarskiego, na której uwieczniono fragment urokliwego miasteczka. „Kościół w Zagórowie” podobnie jak „Widok części Zagórowa od północy”, został zakupiony do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie w 1925 roku.
– Co bardzo ciekawe, jak dowiedziałam się podczas rozmowy z panią kustosz , na odwrocie „Kościoła w Zagórowie” znajdują się ołówkowe szkice Kozarskiego przedstawiające postacie kolędników oraz głowę Żyda. Nie muszą być one jednak wcale związane z Zagórowem, gdyż podobno artysta często szkicował na odwrocie rysunków np. pejzaże innych miejscowości. „Widok Zagórowa od strony północy” z kolei nie jest w najlepszym stanie i będzie poddawany pracom konserwatorskim – opowiada Katarzyna Połom. Miejmy nadzieję, że planowana renowacja przyniesie oczekiwane efekty i za jakiś czas będziemy mogli cieszyć się widokiem rysunku w pełnej krasie. Tymczasem zespół „Zagórów Miejsce z Historią” zdecydował się na wydruk kilku plakatów z reprodukcjami obu rysunków A. Kozarskiego i podarowanie ich osobom oraz instytucjom, z którymi blisko współpracują. Pierwsze egzemplarze trafiły już do Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy w Zagórowie, w której pani Kasia na co dzień pracuje oraz do pana Andrzeja Bernata, dyrektora Szkoły Podstawowej w Zagórowie i zapalonego badacza lokalnej historii.
