Gruz powstaje w każdym wypadku, kiedy mamy do czynienia z pracami budowlanymi – remontem, rozbiórką czy innymi działaniami. Szacuje się, że rocznie w całej Polsce wytwarza się około 3 mln ton gruzu. Nie zawsze jest on bezużyteczny; przeciwnie, większość gruzu stanowi surowiec wtórny dla firm budowlanych. W jaki sposób można go ponownie wykorzystać i czy jest to ekonomicznie uzasadnione?
Klasyfikacja i przeznaczenie gruzu
Polski katalog odpadów klasyfikuje gruz budowlany w następujący sposób:
- Gruz betonowy – kod 17 01 01
- Gruz ceglany – kod 17 01 02
- Gruz mieszany (betonowy, ceglany) z odpadowymi materiałami ceramicznymi i elementami wyposażenia, bez zawartości substancji niebezpiecznych – kod 17 01 07.
Najprościej jest pozbyć się gruzu przekazując go podmiotowi nie będącemu przedsiębiorstwem, na jego własne potrzeby. Jest to także rozwiązanie najtańsze i zgodne z obowiązującymi przepisami. Gruz taki może zostać wykorzystany po rozkruszeniu np. do utwardzenia drogi dojazdowej do posesji.
Jeżeli odbiorcą gruzu jest firma recyklingowa posiadająca kruszarki, odkupuje go jako surowiec wtórny. Następnie poddaje recyklingowi, po którym gruz staje się towarem budowlanym. Może zostać wykorzystany do utwardzania nawierzchni, jako materiał na fundamenty, podsypki pod posadzki, itp.
Można również zorganizować wywóz gruzu na lokalne wysypisko. Może on być wykorzystany na miejscu do zabezpieczenia hałdy przed uszkodzeniem wskutek silnego wiatru lub opadów atmosferycznych.
Firmy budowlane mogą poddać gruz recyklingowi. Przyniesie to dodatkowy zysk, ponadto będzie działaniem przyjaznym dla środowiska. Aby jednak gruz stał się towarem, musi spełniać określone normy jakościowe, z podziałem na frakcje (rozmiary kruszywa), przeznaczone do wykorzystania jako produkt, a zastosowań ma wiele przy budowie dróg, nasypów kolejowych, wałów przeciwpowodziowych, do utwardzania nawierzchni, do produkcji mieszanek betonowych, itp.
Sposoby wykorzystania gruzu
Do czego można wykorzystać gruz? Jak już wskazano, zastosowań jest wiele. Omówmy je dokładniej.
- Utwardzenie nawierzchni. Dotyczy to przede wszystkim dróg wewnętrznych na posesjach oraz prywatnych w małych miejscowościach. O ile utwardzenie drogi wewnętrznej ma znaczenie jedynie dla właściciela posesji (użytkowe, estetyczne), to w stosunku do drogi prywatnej z publicznym dostępem ma to nieco inny wymiar, bowiem właściciel drogi powinien uczynić ją użyteczną dla mieszkańców, jeżeli nie mają oni dostępu do drogi publicznej (służebność drogi koniecznej). Gruz w formie kruszywa doskonale się do tego nadaje i będzie zapobiegać zapadaniu się samochodów w przypadku np. rozmięknięcia nawierzchni po długotrwałych opadach
- Architektura ogrodowa, prace drenażowe. Można urozmaicić krajobraz ogrodu, np. usypując pagórki, urządzając oczko wodne. Ważne jest też odprowadzanie wilgoci z posesji; gromadzi się ona w nie zawsze odpowiednich miejscach na skutek odpływu z rynien lub z nawierzchni, które nie wchłaniają wody (podjazd dla samochodu, taras). W tym celu wykopuje się dół, który zasypywany jest następnie gruzem. Woda będzie się w nim gromadzić, dzięki czemu ogród będzie właściwie zmeliorowany
- Zastosowania budowlane. Gruz z powodzeniem wykorzystywany jest do budowy fundamentów, wzmacniania konstrukcji budowli (np. mostów), ale także jako składnik mieszanek betonowych. Jest surowcem tanim, wytrzymałym i ekologicznym. Gruz ceglany może znaleźć zastosowanie przy układaniu nawierzchni obiektów sportowych (korty tenisowe).
Zawsze należy mieć na uwadze, że pozbywanie się gruzu na własną rękę w miejscach niedozwolonych, jak pobliski las, czy też pozostawianie gruzu na zewnątrz posesji lub wyrzucanie do osiedlowych kontenerów, jest karalne. W całej Polsce funkcjonują profesjonalne firmy, zajmujące się jego wywozem. Np. kontenery na gruz w Poznaniu można wypożyczyć w kilku wielkościach, w zależności od ilości gruzu. Wywóz przez taką firmę gwarantuje, że gruz będzie poddany recyklingowi lub właściwie zutylizowany.
