Podstawowe badanie krwi, morfologia, u większości osób powinno być wykonywane co roku, chociaż jego dokładna częstotliwość ustalana jest przez lekarza na podstawie między innymi wieku, stanu fizjologicznego i występujących chorób. Morfologia jest istotna w diagnostyce wielu chorób, a także monitorowaniu postępów leczenia oraz ewentualnego rozwoju schorzenia. Dowiedz się, jakie choroby pomoże wykryć morfologia.
Na czym polega morfologia
Morfologia jest podstawowym badaniem krwi, umożliwiającym analizę ilościową i jakościową jej elementów morfotycznych: krwinek czerwonych, krwinek białych i płytek krwi. Krew przeznaczona do badania pobierana jest z żyły odłokciowej pacjenta. Wyniki najczęściej dostępne są jeszcze tego samego dnia. Aby wyniki były miarodajne, najlepiej pozostać na czczo przez ok. 8-12 godzin przed badaniem, unikać używek przez ok. 3 dni oraz zrezygnować z intensywnej aktywności fizycznej na 24 godziny przed morfologią. Badanie przeprowadza się maksymalnie do godziny 10, choć wiele zależy od placówki (np. niektóre wykonują je do godziny 9 lub 9:30). Przed morfologią warto wypić ok. 2 szklanek wody.
Najczęstsze choroby wykrywane dzięki morfologii
Badanie morfologiczne może nie tylko pokazać, że w naszym organizmie doszło do nieprawidłowości, lecz także nakierować lekarza do zlecenia odpowiedniej diagnostyki – duże znaczenie ma, który z parametrów jest niezgodny z normą. Do najczęstszych schorzeń wykrywanych dzięki podstawowemu badaniu krwi należą:
- anemia – w jej przypadku zobaczymy obniżony poziom hemoglobiny, hematokrytu, ilość erytrocytów oraz objętość pojedynczej krwinki czerwonej;
- infekcji – pojawić się może podwyższony poziom PCT, a także wysokie CRP, białko ostrej fazy (ang. C Reactive Protein), drugi z markerów wykrywa jednak inne badanie krwi, również z żyły odłokciowej;
- stany zapalne – zazwyczaj można je rozpoznać po podwyższonej ilości białych krwinek oraz płytek krwi;
- nadkrwistość – inaczej czerwienica, wskazywać na nią może zbyt wysokie stężenie krwinek czerwonych, rzadziej również pozostałych elementów morfotycznych;
- hemofilia – inaczej skaza krwotoczna. Jej stwierdzenie wymaga kilku dodatkowych badań krwi;
- nowotwory, w tym białaczka – często jedną ze wskazówek jest podwyższony poziom białych krwinek, a także analiza ich wzoru odsetkowego (rozmazu), ważne są jednak również inne parametry, takie jak ilość erytrocytów i płytek krwi.
Odczytywanie morfologii krwi pod kątem chorób
Podstawowe badanie krwi musi zawierać pięć najważniejszych parametrów, które wskazywać mogą na konkretne schorzenia:
- HGB/HB – stężenie hemoglobiny, istotnego białka oraz barwnika nadającego krwi czerwony kolor (ang. hemoglobin); podwyższona: odwodnienie, niedotlenienie, choroby krwi, nowotwory; obniżona: anemia, niedobór żelaza, przewodnienie;
- HCT/HT – hematokryt, określa stosunek objętości erytrocytów do objętości pełnej krwi (ang. hematocrit); podwyższony: odwodnienie, czerwienica, niedotlenienie, palenie tytoniu, nowotwór nerek; obniżony: niedokrwistość, choroby nerek, wątroby i szpiku kostnego, przewlekłe zakażenia, przewodnienie organizmu;
- RBC – określenie liczby czerwonych krwinek (ang. red blood cells); podwyższone: nowotwory nerek, POChP, niedotlenienie, czerwienica, odwodnienie, wrodzona wada serca; obniżone: niedokrwistość, choroby nerek, nowotwory złośliwe, przewlekłe zapalenie dróg moczowych, choroby z autoagresji;
- WBC – określenie liczby białych krwinek (ang. white blood cells); podwyższona: mocznica, zakażenie bakteryjne lub pierwotniakami, uszkodzenie tkanki, nowotwory, uszkodzenie tkanki, przewlekły stres; obniżona: początek infekcji, niedożywienie, silny stres, długotrwałe zażywanie leków;
PLT – poziom trombocytów, płytek krwi (ang. platelets); podwyższony: przewlekłe choroby występujące ze stanem zapalnym, niedobór żelaza, krwawienia, nadużywanie alkoholu, nowotwory; obniżony: zakażenia wirusowe, niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego, niedokrwistość, niewydolność nerek, uszkodzenie szpiku, rozległe nowotwory.
