Sprawa jest prosta. Większość czereśni jest obcopylna. To znaczy, że potrzebują pyłku z innej odmiany, żeby zawiązać owoce. Ich własny pyłek po prostu nie działa na ich własne kwiaty. Brzmi dziwnie? Trochę tak, jakby natura specjalnie utrudniała życie. Ale to ma głęboki sens – zapylanie krzyżowe daje silniejsze, zdrowsze potomstwo.
Co gorsza, nie każda czereśnia zapyli każdą inną. Istnieje coś takiego jak grupy niezgodności. Odmiany z tej samej grupy nie zapylą się wzajemnie, bo mają identyczne geny odpowiedzialne za zapylanie. Dlatego nie wystarczy posadzić dwa drzewa – trzeba posadzić ODPOWIEDNIE dwa drzewa.
A co z odmianami samopylnymi?
Owszem, istnieją czereśnie samopylne. Lapins, Skeena, Sweetheart – to te najpopularniejsze. I tak, dadzą owoce bez zapylacza. Ale nawet one plonują znacznie lepiej, kiedy w pobliżu rośnie inna odmiana. Różnica potrafi być ogromna – nawet dwukrotnie więcej owoców!
Sam mam Lapinsa w ogrodzie. Przez pierwszy rok owocował średnio. Kiedy dosadziłem Kordię trzy metry dalej, różnica była widoczna gołym okiem. Więcej owoców, większe, lepiej wybarwione. Przypadek? Nie sądzę.
Jakie odmiany łączyć ze sobą?
Dobra, to teraz konkrety. Bo teoria teorią, ale co właściwie posadzić?
Zestaw na wczesne i późne owoce
Jeśli chcesz jeść czereśnie od czerwca do końca lipca, pomyśl o takim zestawie: na początek sezonu świetnie sprawdzi się Burlat – dojrzewa jako jedna z pierwszych, już w czerwcu. Do tego Kordia, która daje owoce w drugiej połowie lipca. A jako zapylacz i bonus – Lapins, który jest samopylny i jednocześnie świetnie zapyla inne odmiany.
Taki tercet to praktycznie gwarancja sukcesu. Burlat zapyla Kordię, Lapins zapyla wszystko dookoła, a ty masz owoce przez prawie dwa miesiące.
Zestaw dla małego ogrodu
Nie masz miejsca na trzy duże drzewa? Nie ma sprawy. Postaw na czereśnie na podkładkach karłowych, które nie urosną na siedem metrów. Czereśnia Tamara na podkładce Gisela 5 dorasta do 4-5 metrów i daje gigantyczne owoce – nawet 16-18 gramów sztuka! Do niej świetnym zapylaczem będzie Burlat.
Albo Christiana – też karłowa, wchodzi w owocowanie już w drugim roku. Jej zapylaczami mogą być Techlovan, Kordia albo Summit.
Zestaw „kolorowy” – dla oka i podniebienia
A może chcesz zaskoczyć sąsiadów? Posadź obok siebie czereśnię Żółtą (tak, są żółte czereśnie!) i klasyczną ciemną Ukraińską. Żółta ma delikatny, słodki smak i jest mało podatna na pękanie. Ukraińska z kolei daje ogromne owoce – nawet 18 gramów – o głębokim bordowym kolorze. A jako zapylacz do obu świetnie sprawdzi się Lapins lub Hedelfińska.
Jak blisko siebie sadzić?
Tu jest ważna rzecz, o której mało kto mówi. Zapylanie czereśni zależy od pszczół i trzmieli. To one przenoszą pyłek z drzewa na drzewo. I te owady mają swój zasięg lotu.
Optymalna odległość między czereśniami to mniej więcej 10 metrów. Przy takiej odległości owady najefektywniej przenoszą pyłek. Można sadzić bliżej – nawet 5-6 metrów – ale wtedy korony mogą się z czasem zazębiać i trzeba będzie mocniej przycinać.
A co jeśli sąsiad ma czereśnię? Super! Jeśli rośnie w promieniu kilkunastu metrów, pszczoły załatwią sprawę. Nie musisz nawet wiedzieć, jaka to odmiana – szanse są duże, że zapylenie się uda.
Moja rada: Postaraj się o pszczoły murarki w ogrodzie. Te małe owady to mistrzynie zapylania drzew owocowych. Są aktywne nawet przy niższych temperaturach, kiedy pszczoły miodne jeszcze siedzą w ulu.
Błędy, które wszyscy popełniamy
Błąd pierwszy: jedna czereśnia na całą działkę
Klasyka. Ktoś kupuje jedno drzewo, bo „po co mi więcej”. A potem się dziwi, że kwitnie, a nie owocuje. Jak wspomniałem – prawie wszystkie odmiany są obcopylne. Jedna czereśnia bez zapylacza to jak samochód bez paliwa. Niby stoi, niby ładnie wygląda, ale nie jedzie.
Błąd drugi: dwie odmiany z tej samej grupy
Gorzej jest, kiedy ktoś posadzi dwie odmiany, ale obie z tej samej grupy niezgodności. Bo wyglądają inaczej, mają inne nazwy, więc na logikę powinny się zapylać. A tu nic. Dlatego przed zakupem ZAWSZE sprawdź, jakie zapylacze pasują do twojej odmiany. Na stronach dobrych szkółek ta informacja jest podana przy każdej sadzonce.
Błąd trzeci: ignorowanie terminów kwitnienia
Nawet jeśli dwie odmiany są ze sobą zgodne genetycznie, muszą kwitnąć mniej więcej w tym samym czasie. Bo jak jedna przekwitnie, zanim druga wypuści kwiaty, to zapylanie nie dojdzie do skutku. Na szczęście większość popularnych odmian kwitni w podobnym terminie, ale warto to sprawdzić.
Kiedy sadzić i na co zwracać uwagę?
Najlepszy czas na sadzenie czereśni to jesień – od października do połowy listopada. Drzewo ma wtedy całą zimę na zakorzenienie się i wiosną rusza z kopyta. Można sadzić też wiosną, ale wtedy trzeba pilnować podlewania, bo młode drzewko nie ma jeszcze dobrze rozwiniętego systemu korzeniowego.
Przy wyborze sadzonek warto postawić na sprawdzone źródła. Dobrej jakości drzewka z profesjonalnych szkółek to takie, które są zaszczepione na odpowiednich podkładkach i przystosowane do naszego klimatu. Różnica między taką sadzonką a tą z przypadkowego stoiska na targu potrafi być kolosalna.
Pamiętaj też o stanowisku. Czereśnie kochają słońce i nie znoszą podmokłej gleby. Gleba powinna być żyzna, przepuszczalna, najlepiej z odczynem zbliżonym do obojętnego. Unikaj miejsc w kotlinach, gdzie zbiera się zimne powietrze – wiosenne przymrozki to wróg numer jeden dla kwiatów czereśni.
Pora na działanie
Posadzenie kilku odmian czereśni to nie fanaberia – to po prostu mądre ogrodnictwo. Dostajesz lepsze zapylanie, więcej owoców, dłuższy sezon zbiorów i większą odporność na kaprysy pogody. Nawet dwa drzewa to już ogromna różnica w porównaniu z jednym samotnym drzewkiem.
Nie musisz od razu zakładać sadu. Zacznij od dwóch-trzech dobrze dobranych odmian. Sprawdź, które pasują do siebie jako zapylacze, dopasuj do wielkości ogrodu i ciesz się owocami już za kilka lat.
Powodzenia! I pamiętaj – czereśnie lubią towarzystwo. Im więcej odmian, tym więcej owoców na talerzu.
