Obecnie samochody projektowane są w taki sposób, by zapewniały kierowcy i pasażerom maksymalną ochronę w razie wypadku. Nie oznacza to jednak, że powinny wychodzić ze zdarzenia bez szwanku. Wręcz przeciwnie – strefa zgniotu przejmująca energię podczas stłuczki powinna zostać zniszczona, by jak najmniej energii trafiło do kabiny kierowcy. Nie każdą sytuację da się przewidzieć i nawet najlepszy samochód nie gwarantuje uniknięcia wypadku. Co warto wiedzieć o tej strefie?
Historia stref zgniotu
Jeszcze do lat 50. XX wieku bezpieczeństwo nie stanowiło aż tak istotnej kwestii dla producentów pojazdów. Większą uwagę przykładano do stylistyki i osiągów. Konstruktorzy musieli jednak zmienić podejście ze względu na rosnącą liczbę wypadków samochodowych i ich drastycznych skutków. Béla Barényi, nazywany dziś ojcem samochodowego bezpieczeństwa, po przejęciu działu bezpieczeństwa w koncernie Daimler-Benz AG opracował wiele wynalazków. Najważniejsze z nich to odporna na deformację kabina pasażerska oraz strefy kontrolowanego zgniotu. Uzyskał on patent na to rozwiązanie w 1952 roku, lecz na szerszą skalę zastosowano je 7 lat później. Strefa zgniotu pojawiła się w Mercedesie typoszeregu W111, a wcześniej przetestowano ją w Mercedesie W180 II. Barényi zaprojektował także bezpieczną kolumnę kierowniczą składającą się w czasie zderzenia. Zagościła ona po raz pierwszy w Mercedesie W123 w 1976 roku.
Czym jest strefa zgniotu w samochodzie?
Zadaniem strefy zgniotu jest pochłonięcie jak największej ilości energii kinetycznej podczas stłuczki. W pierwszych samochodach kabina pasażerska podczas wypadków ulegała całkowitemu zgnieceniu przez ciężki silnik z uwagi na masywny przód i delikatną kabinę. Barényi zauważył, że szanse na przeżycie wzrosną, jeśli komora silnikowa, maska i podłużnice zostaną tak zaprojektowane, by składały się w razie wypadku. Kabina pasażerska musi więc pełnić swojego rodzaju funkcję klatki bezpieczeństwa. Przód lub tył pojazdu powinny natomiast zostać zgniecione i wyhamować pojazd. Tak naprawdę auto, którego przód złoży się przy czołowym zderzeniu, będzie bezpieczniejszy niż ten, który zachowa swój kształt. W drugim przypadku siła uderzenia nie zostaje pochłonięta i przeniesie się na ciała pasażerów.
W jaki sposób projektuje się strefy zgniotu?
Strefy zgniotu projektuje się, tak aby elementy pojazdu nie przedostały się do środka kabiny. Wykorzystuje się więc składaną kolumnę kierowniczą, a także wzmocnienia i przetłoczenia metalowych elementów karoserii. Sprawia to, że elementy zawieszenia czy maska nie wbijają się w przestrzeń pasażerską i nie spowodują dodatkowego zagrożenia. Wzmocnienia konstrukcyjne zapobiegną zakleszczeniu drzwi, dzięki czemu służby łatwiej dotrą do poszkodowanych. Niektóre nowoczesne pojazdy posiadają także boczne strefy zgniotu.
Zaprojektowanie takiej strefy nie jest łatwe. Trzeba przede wszystkim zaplanować, w którym kierunku przemieszczą się podzespoły samochodu. Na ogół silnik ze skrzynią biegów są kierowane przez skośną ścianę grodziową pod samochód, a maska prześlizguje się po przedniej szybie lub łamie w pół. Należy też właściwie przewidzieć siły, jakim muszą przeciwdziałać strefy kontrolowanego zgniotu. Za słaba przednia część karoserii nie wyhamuje skutecznie pojazdu, natomiast zbyt sztywna strefa zgniotu spowoduje zgniecenie części pasażerskiej szybciej niż maski.
Bezpieczeństwo bierne pojazdu
Ograniczanie skutków zdarzeń drogowych wchodzi w skład systemów bezpieczeństwa biernego pojazdu. Zapewniają one ochronę w trakcie wypadku. Opierają się one na stosowaniu rozwiązań zwiększających szanse na przeżycie i uniknięcie groźnych obrażeń. Elementy bezpieczeństwa biernego to nie tylko strefy kontrolowanego zgniotu, ale również m.in. łamana kolumna kierownicy, klejona szyba czołowa, pasy bezpieczeństwa, poduszki powietrzne, zagłówki foteli czy foteliki samochodowe dziecięce.
Nie da się przewidzieć każdej sytuacji na drodze i jej uniknąć. Nawet najlepiej zaprojektowany pojazd nie pozwoli wyeliminować w 100% ryzyka wypadku. Właśnie dlatego podczas tworzenia go konstruktorzy muszą uwzględnić obecność elementów zapewniających jak najlepszą ochronę w nieoczekiwanej sytuacji. Dodatkowo kierowca powinien zadbać o wykupienie odpowiednich ubezpieczeń. Jedno z nich to dobre ubezpieczenie Assistance z Warta.pl
